درک چگونگی رشد شوخ‌طبعی در کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی، سرنخ‌های مهمی در مورد دنیای شناختی و اجتماعی آن‌ها ارائه می‌دهد. در این راستا، پایان‌نامه کارشناسی ارشد با عنوان «رشد شوخ‌طبعی در کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی» که توسط صدا اسکی‌دمیر مرال (Seda Eskidemir Meral) در سال ۲۰۱۳ تکمیل شده است، یافته‌های ارزشمندی را در مورد درک شوخ‌طبعی کودکان در ترکیه ارائه می‌دهد.

این مطالعه کیفی، بر اساس نظریه رشد شوخ‌طبعی پل ای. مک‌گی (Paul E. McGhee)، واکنش‌های در مجموع ۱۰۱ کودک بین ۲ تا ۱۳ سال را بررسی می‌کند. داده‌های این پژوهش از مهدکودک و باشگاه کودکان سال ۷۵ (75. Yıl Kreş ve Çocuk Kulübü) و مدرسه ابتدایی مهمت کِسیكچی (Mehmet Kesikçi İlkokulu) جمع‌آوری شده است. در این مطالعه، از یک ویدیوی ۵ دقیقه‌ای حاوی عناصر طنز استفاده شد و واکنش‌های کودکان هنگام تماشای این ویدیو از طریق فرم‌های مشاهده و دفاتر ثبت به تفصیل مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.

با نگاهی به یافته‌های اصلی این مطالعه، مشخص شد که کمترین واکنش خنده در تمام مراحل، به ترتیب در کودکان گروه‌های سنی ۲، ۳ و ۴ سال دیده شده است. در تطابق با نظریه مک‌گی، این وضعیت ناشی از آن است که کودکان در این سنین در تلاش برای درک و حل ناهماهنگی‌های موجود در عناصر طنز هستند. با این حال، در حالی که بیشترین واکنش خنده در مراحل دوم، سوم و چهارم در کودکان گروه سنی ۵ سال مشاهده شد؛ در مرحله پنجم، کودکان گروه سنی ۱۱-۱۳ سال برجسته بودند. این یافته با این واقعیت مرتبط است که نمونه‌های طنز در مرحله پنجم انتزاعی‌تر بوده و به مهارت‌های شناختی سطح بالاتری نیاز دارند.

این پژوهش همچنین نشان می‌دهد که واکنش‌های طنزآمیز کودکان تنها به خندیدن محدود نمی‌شود. واکنش‌های فیزیکی و احساسی مختلفی مانند بالا انداختن ابرو، اخم کردن، نگاه کردن به پژوهشگر، خم شدن به جلو، بالا انداختن شانه‌ها و دست زدن به هم نیز مشاهده شد. این رفتارها به عنوان بخشی از تلاش برای درک یک موقعیت طنز و تخلیه انرژی شناختی تفسیر می‌شوند. کودکان همچنین با تأثیرپذیری از واکنش‌های خنده یکدیگر، از شوخی به عنوان ابزاری برای تعامل اجتماعی استفاده می‌کنند، درباره صحنه‌هایی که تماشا می‌کنند نظر می‌دهند و شوخ‌طبعی خاص خود را تولید می‌کنند.

از جمله یافته‌های دیگر این است که صحنه‌هایی که کودکان بیشترین واکنش خنده را به آن‌ها نشان دادند، شامل نمونه‌های طنز تصویری و حرکتی بود، در حالی که کمترین واکنش خنده به نمونه‌های طنز کلامی داده شد. به عنوان مثال؛ صحنه‌های بصری و متحرک مانند صدای میو میو کردن یک سگ یا صدای گرگ درآوردن یک مادر، بسیار بیشتر از موقعیت‌های شامل طنز کلامی مانند «شوخی پیتزای ۴ تکه» واکنش خنده دریافت کردند. این وضعیت تأیید می‌کند که کودکان به محرک‌های عینی و بصری سریع‌تر واکنش نشان می‌دهند.

در نتیجه، این مطالعه نشان می‌دهد که ویژگی‌های رشد شوخ‌طبعی کودکانی که در ترکیه زندگی می‌کنند، شباهت‌های کلی با نظریه‌های جهانی شوخ‌طبعی دارد. این یافته‌ها پیشنهادات مهمی را به مربیان و والدین برای حمایت از رشد کودکان ارائه می‌دهد. ایجاد محیط‌هایی که در آن کودکان بتوانند با یکدیگر تعامل داشته باشند، شوخی را تجربه کرده و به اشتراک بگذارند، کمک بزرگی به رشد شناختی و اجتماعی آن‌ها خواهد کرد.

از صدا اسکی‌دمیر مرال برای این مطالعه ارزشمند سپاسگزاریم. شما می‌توانید از طریق سایت www.tez.yok.gov.tr با استفاده از کد ۳۳۳۸۷۸ به متن کامل پایان‌نامه دسترسی پیدا کنید.